Transport vositasini ro‘yxatdan o‘tkazish

Transport vositasini ro‘yxatdan o‘tkazish — bu avtomobil yoki boshqa mexanik transportni davlat hisobiga qo‘yish, unga davlat raqam belgisini biriktirish va egaligini rasmiy tasdiqlovchi guvohnoma (texnik pasport) berish jarayonidir. O‘zbekistonda bu xizmat Ichki ishlar vazirligi tizimidagi Yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash xizmati (YHXX) ning vakolatli ro‘yxatdan o‘tkazish bo‘linmalari hamda MyGov davlat xizmatlari portali orqali amalga oshiriladi.

Ro‘yxatdan o‘tkazish transport vositasini uning egasi bilan yuridik jihatdan bog‘laydi. Hisobda turmagan transportni umumiy foydalanishdagi yo‘llarda boshqarish taqiqlanadi, uni qonuniy sotish, hadya qilish yoki meros sifatida rasmiylashtirish ham mumkin bo‘lmaydi. Shu bilan birga soliqlar, majburiy sug‘urta va jarima qarorlari aynan ro‘yxatdagi ma’lumotlarga asosan yuritiladi.

Shu sababli sotib olish yoki egalik o‘zgargan har qanday holatda transportni o‘z vaqtida hisobga qo‘yish yoki qayta rasmiylashtirish muhim. Xizmatning aniq tartibi, muddatlari va shartlari vaqti-vaqti bilan yangilanadi, shuning uchun ish boshlashdan avval joriy talablarni MyGov yoki YHXX ning rasmiy sahifasidan tekshirib olgan ma’qul.

Ro‘yxatdan o‘tkazish uchun avvalo mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat kerak bo‘ladi. Bu ko‘pincha oldi-sotdi shartnomasi bo‘ladi, ammo meros to‘g‘risidagi guvohnoma, hadya shartnomasi yoki yangi transport uchun sotuvchi tashkilotning hisob-fakturasi (invoys) ham asos bo‘lishi mumkin. Bunga qo‘shimcha ravishda transport egasining pasporti yoki ID-kartasi, avvalgi ro‘yxatdan o‘tkazish guvohnomasi (texnik pasport) va davlat raqam belgilari talab qilinadi.

Aksariyat hollarda amaldagi majburiy avtosug‘urta polisi hamda davlat boji va yig‘imlar to‘langanligini tasdiqlovchi kvitansiyalar ham so‘raladi. Chetdan olib kelingan transport uchun bojxona rasmiylashtiruvi hujjatlari, yuridik shaxslar uchun esa tashkilotning vakolatli xatlari va ishonchnomasi kabi qo‘shimcha hujjatlar zarur bo‘lishi mumkin.

Hujjatlarning aniq ro‘yxati operatsiya turiga — dastlabki hisobga qo‘yish, qayta rasmiylashtirish yoki hisobdan chiqarishga qarab farqlanadi. Shu bois to‘liq va aniq ro‘yxatni har bir aniq xizmat sahifasidan MyGov orqali tekshirib olish tavsiya etiladi; shunda bo‘linmaga borganda hujjat yetishmasligi tufayli qaytib ketishning oldi olinadi.

Birinchi bosqichda transportda cheklov (taqiq) yoki to‘lanmagan jarima yo‘qligini rasmiy tizimdan tekshiring. Chunki hisobga qo‘yishga to‘sqinlik qiluvchi cheklov mavjud bo‘lsa, ariza rad etiladi va vaqtingiz behuda ketadi. Bu bosqichda transport egaligiga oid barcha ochilmagan majburiyatlarni oldindan hal qilib olgan ma’qul.

Ikkinchi bosqichda MyGov portalida avtorizatsiyadan o‘tib, tegishli ro‘yxatdan o‘tkazish xizmatini tanlaysiz, kerakli bo‘linmani belgilaysiz va tashrif uchun qulay sana hamda vaqtni band qilasiz. Ba’zi amallar bo‘yicha ariza va to‘lovni to‘liq onlayn bajarish mumkin bo‘lsa-da, transportni jismonan ko‘rsatish talab qilinadigan hollarda belgilangan vaqtda ko‘rik maydonchasiga borish lozim.

Uchinchi bosqichda xodim transportning identifikatsiya raqamlarini — kuzov, shassi va dvigatel raqamlarini hujjatlardagi ma’lumotlar bilan solishtiradi. Hammasi mos kelsa, davlat raqam belgisi va yangi guvohnoma beriladi. Hujjatlar to‘liq va cheklov bo‘lmasa, ko‘pgina amallar bir ish kunida yakunlanadi; aniq muddat esa operatsiya turi va bo‘linma bandligiga bog‘liq bo‘ladi.

Ro‘yxatdan o‘tkazishda odatda davlat boji, davlat raqam belgisining qiymati va guvohnoma uchun yig‘im to‘lanadi. Bu to‘lovlarning aniq miqdori amalga oshirilayotgan operatsiya turiga qarab farqlanadi va davlat tomonidan belgilangan tariflar asosida hisoblanadi. Shu sababli aniq summani har bir xizmat uchun MyGov dagi amaldagi tarifdan tekshirib olish to‘g‘ri bo‘ladi.

Barcha to‘lovlarni faqat rasmiy kanallar — MyGov, bank yoki tegishli to‘lov tizimlari orqali amalga oshiring va elektron chekni saqlab qo‘ying. Xizmatni tezlashtirish yoki navbatsiz o‘tkazish bahonasida talab qilinadigan norasmiy to‘lovlarni hech qachon bermang: bunday holatlar qonunga zid bo‘lib, siz aldanish xavfi ostida qolasiz.

Agar to‘lov amalga oshgani holda tizimda tasdiqlanmagan bo‘lsa, chekdagi operatsiya raqami bilan bo‘linmaga yoki MyGov qo‘llab-quvvatlash xizmatiga murojaat qiling. To‘lovlarning joriy miqdorlari va tarkibi vaqti-vaqti bilan qayta ko‘rib chiqilishi mumkin, shuning uchun ularni Lex.uz dagi amaldagi tahrir va rasmiy manbalardan aniqlashtiring.

Transportni sotganda uni yangi egaga qayta rasmiylashtirish talab qilinadi. Avvalgi egaga muhim maslahat: transport o‘z nomingizdan chiqarilganini albatta tekshiring, aks holda haqiqatda boshqa shaxs boshqarayotgan transport uchun soliq va jarima majburiyatlari yana sizga yozilib qolishi mumkin. Shu bois oldi-sotdidan so‘ng egalik rasman o‘zgarganiga ishonch hosil qiling.

Egasi transportni almashtirganda eski davlat raqam belgisini saqlab qolish yoki yangi transportga o‘tkazish imkoniyati belgilangan tartibda mavjud bo‘lishi mumkin. Shuningdek transportni butunlay hisobdan chiqarish — masalan, utilizatsiya, chet elga olib chiqish yoki uzoq muddat foydalanmaslik hollarida — alohida amal sifatida rasmiylashtiriladi.

Dvigatel, kuzov rangi yoki boshqa asosiy texnik ma’lumotlar o‘zgarsa, ular ham hisobga kiritilishi va guvohnomaga aks ettirilishi lozim. Har bir bunday amalning o‘z hujjat ro‘yxati va tartibi bo‘lgani uchun aniq talablarni tegishli MyGov xizmat sahifasidan yoki YHXX bo‘linmasidan oldindan aniqlab oling.

Eng ko‘p uchraydigan xato — transportdagi cheklovni oldindan tekshirmaslikdir. Cheklov to‘lanmagan jarima, sud yoki ijro hujjati, bank garovi yoxud boshqa majburiyat tufayli yuzaga kelishi mumkin va u ro‘yxatdan o‘tkazishga to‘sqinlik qiladi. Yana bir keng tarqalgan muammo — korroziya yoki eskirish tufayli kuzov hamda dvigatel raqamlarining hujjatdagi yozuvga mos kelmasligi bo‘lib, bunda qo‘shimcha ekspertiza talab qilinishi mumkin.

Agar arizangiz asossiz rad etilyapti deb hisoblasangiz, rad etish sababini yozma ravishda rasmiy tarzda berishni talab qilishga haqlisiz. Yozma javob keyinchalik shikoyat qilishda asosiy dalil bo‘lib xizmat qiladi. Norasmiy talablarga yoki og‘zaki rad javoblariga rozi bo‘lmang.

Nizo yuzaga kelganda masalani avval bo‘linma rahbariyati yoki yuqori turuvchi organ orqali hal qilishga harakat qiling, zarur bo‘lsa qonunda belgilangan tartibda sudga murojaat qilish huquqingiz saqlanadi. Har qanday amaldan oldin joriy tartib-qoidalarni MyGov, YHXX ning rasmiy sahifasi va Lex.uz dagi amaldagi tahrirdan tekshirib boring — bu nizolarning ko‘pini oldindan bartaraf etadi.